|
Kistionendi de fitas oràrias eus nau
ki a sa terra d'anti spartzia in 24 fitas, una donnya 15 gradus. Sa Sardinnya
pìgat s'ora ufitziali de su meridianu 15°E ki esti su ki nci pàssat in s'Etna
e ki
est a tzentru de sa fita ki àndat de 7°30'E a 22°30'E de àngulu de
longària.
Castiendi sa màgini in basçu bieus ki su meridianu de 9°E sègat sa Sardinnya in duas perras passendi pretzisu a pitzu de Santu Sparau, de Barùmini, de Burgos e de
Tula, duncas sa Sardinnya tenit prus o mancu 6 gradus de diferèntzia cun su meridianu de s'Etna.
Custu bolit nai ki candu s'arrelloju nostu fait mesudi' pretzisu, in Sardinnya su soli no est lòmpiu ancoras
a su puntu prus artu, su ki si dònat sa deretura Suddu o mesudi'.
Feus unus cant''e contus. Sa terra po fai unu giru cumpriu nci ponit 24 oras, est a nai 24*60 minutus = 1440 minutus.
Spartzendi 360 gradus po 1440 minutus bessit 0,25 gradus a minutu, est a nai 1 gradu donnya 4 minutus. Custa esti sa lestresa angulari de sa terra.
Sigumenti po donnya gradu sa diferèntzia de tempus esti de 4 minutus, po 6 gradus esti de 24
minutus. Custa est sa diferèntzia de tempus ki nci teneus intr''e s'ora
ufitziali e s'ora de logu.
Duncas su mesudi' de logu po nosu est prus o mancu candu s'arrelloju nostu, arregulau cun s'ora
ufitziali de su meridianu de s'Etna, fait mesudi' e 24 minutus (is 12 e 24 minutus).
Candu teneus s'ora de lei su soli lompit a su puntu prus artu (mesudi' de logu) candu s'arrelloju fait sa 1 e 24 minutus (is 13 e 24 minutus).
Po biri custa cosa de manera pràtiga, pigaus unu fusti e
nci du cravaus in sa terra de manera ki abarrit beni a prumu (ortogonali pretzisu a sa terra).
Mesuraus sa longària de s'umbra candu s'arrelloju fait mesudi' pretzisu; feus sa pròpiu cosa a mesudi' e 24 minutus
i eus a biri ki sa longària de s'umbra at'essi sa prus curtza. S'umbra a mesudi' e 24 minutus in su meridianu 9°E si dònat sa deretura Nordu
pretzisa.
|
Is cuatru puntus càncarus