www.sardu.net
Deus nc'est!
de Juanna Dessì
 
Mancu imoi, ki du càstiu de acanta, agatu in sa bisura de issu calincuna cosa ki mi fatzat cumprendi ita est mudau. Imoi ki du sciu… o po mellus nai, imoi ki d'apu bòfiu sciri.
Epuru ses tui…forsis unu pagheddu prus marriu, unu pagheddu prus atrupellyau e forsis meda prus solu e atzicau.
Is pròprius pilus arrullaus e scrabionaus, sa pròpriu marridesa de òmini fatu, is pròprius ogus de cerbu, e su pròpriu arrisu.
Deu no sciu nudda de tui, no ti connosçu, no apu bòfiu sciri mai nudda, femu tropu pigada de sa vida mia, de is apegus mius. E tui? Ndi teniast apegus? Ita nd'est stètiu de tui in custus annus? Cumenti as biviu? Ita fainas as pensau po crasi?
Imoi ki ti càstiu me' in is ogus, atzicada po cantu apu cumprèndiu totu in d-una, no ndi biu crasi po tui, biu sceti unu logu scuriu longu longu, kentz' 'e acabu, ki fait a timi; e su bratzu miu est aici crutzu, no fait a ti ndi 'ogai a foras. Ge depint essi duas is bortas ki as aparau sa manu e nisçunus t'at biu, nisçunus at biu cantu fiast atzicau. Cussu ki prus mi fait disisperai est ki no mi ndi seu acatada e imoi custu pensamentu no mi fait aturai asseliada. No seu stètia po tui su ki em'a essi bòfiu essi, e imoi m'intendu ken' 'e poderi. T'emu a bolli arropai, imprassai, aguantai me' in is bratzus mius cantendidi' una ninnia ma no nci da fatzu a fai nudda, no nci da fatzu a ndi bogai a campu su ki is ogus mius còntanta in d-una mirada.
A ti castiai a longu meda puru, mi dònat barrancu, poita est cumenti ki ti bòllat forrogai a intru po cumprendi e po sciri.
E tui no amostas nudda, no parit ki tenjas abisonju de ajudu. Sceti in is ogus parit ki ti siat abarrat una luxixedda, sìmbili a-i cussa ki portasta candu fìasta pipiu. Unu pipiu bonu fìasta. Unu pipiu artivu, carinnyosu, ti praxiant is callelleddus e is froris. Poi una bella di' t'apu agatau jai mannu, parìasta sempri de passada, disisperau. Ses cresçu tropu impressi ken' 'e ki nisçunus si nd'acatessit, kena de fai sonu perunu.
Ti nd'arregordas? Candu femus piticus tocat a fai totu ken' 'e si ndi fai acatai. 'Ta cosa leja…deu pensamu de essi importanti po tui; pensamu de essi cumenti a-i cuddas mamas de sa telebisura ki mi praxiant aici meda. Aici bolemu essi deu po tui.
Ma tui no as cumprèndiu nudda, no ti ndi ses acatau ki de mei ndi podias tenni contu. Deu t'em'a essi ajudau. Em'a essi fatu totu po tui… totu su ki podemu.
Imoi ca totus ti crèinti mannu e sàbiu, ses tui ki ti intendis ke a unu pipiu prenu de timoria. E deu ki seu ancoras certendi cun custa umanidadi frida e stranja tengu prus timoria de tui.
Oi prus ke mai sa tristura e sa timoria mi bìncinti.
As a essi' tui ki m'as cumprèndiu? Forsis tui as liju me' in is ogus mius custa timoria a primu ki deu da intendessi bessendindi a foras. Custu feli ki tengu po totu e po totus? Est cumenti a sa tua?
Est aici bellu a bivi, a si fai callentai de su soli, a si domandai poita?
Ma tui innoi no nci ses prus. Deu apu allogau a intru totu is bisus de pipia, is arragordus prus bellus dus apu stujaus in d-unu furrunconeddu de su coru. Ca imoi seu manna e totu est difìtzili. No mi potzu cumbinci ki po tui no siat pòtziu essi, no podit essi.
In s'unteris ki pensu totu custu, seu ancoras castiendidi' a sa cua, ken' 'e nci da fai a ti nai sa beridadi.
Ses unu drogau pudesçu, t'em'a bolli pigai a tzèrrius, cumenti ki tui no ti ndi fessist acatau. E insaras cumenti me' in is pubritzidadis ki m'amàkiant in is corrieras, in is murus de is domus, biu a bellu a bellu is ogus tuus studendisindi e benendi biancus.
Tontu, no as a biri prus sa luxi, is coloris, no as a podi essi prus nudda e nisçunus. As a essi sceti unu drogau finsas a candu, calincunu, una di' no t'at a agatai mortu.
'Ta tristura, a nai e a torrai a nai custas cosas cumenti ki custu fessit unu contixeddu po fai a prangi.
Apu ascurtau cumenti a una scimpra is fàulas tuas, candu s'as pigau a-i tzerrius narendi ki fiat curpa nosta. "No eus fatu mai nudda po tui". Tenis arraxoni, ma no podit bastai po nci fulliai una vida, tenis dexannoi annus sceti. Ses sceti unu pipiu, cumenti fais a t'arrendi aici.
Deu puru, calincuna borta, pariat ki no nci da fademu prus, ma a s'acabu nd'apu sempri torrau a pesai sa conca.
Tui as pèrdiu sa gherra, nç'as ghetau su tzàpulu e a torrai a cumentzai est tostau, a bortas no fait.
No ndi tenis stampus me' in is bratzus, dus as cuaus beni, cumenti as cuau beni totu sa merda ki ti serbiat po ti nci ghetai in corpus cussu pudesçori.
E oi a pustis ki apu scrobetu po sorti custas sciringadas brutas de su sanguni tuu, finsasamenti biu "su stampu". Ma no funti medas cumenti pensamu, est unu sceti: scuriu, brutu, est ingurtendidinci. At cumentzau de su çorbeddu, ti nd'at suçau sa gana 'e bivi, agoa nc'est calau a is ogus pighendidindi sa castiada 'e cristianu ki ti dissimbìllat de is atrus, de is "drogaus". T'at lassau sceti duas umbras nieddas a suta de is bellas, nieddas, pabaristas tuas.
Is atrus puru anti scìpiu, ma no si funti citius cumenti a mei. Ti d'anti nau in faci ki ti crisanta.
Em'a bolli sciri ki donnya borta ki abarramu citia, nç'abarrasta mali o ki su scuriu ki ti nç'at ingùrtiu no ti d'at lassau fai.
Candu ses partiu po cussa "comunitadi" atesu, t'apu saludai, t'apu imprassau frida ke cosa, fadendi finta ki totu andessit beni.
Poita sa primu 'orta ki nci ses bessiu de sa terra tua, atesu de cussus amigus malus ki ti ses agatau, depiat essi aici?
M'as nau "çau", sceti çau e nudd'atru.
Mi ses mancau illuegus, de apena as sartiau su leminarju de domu cun cussa balija in manus. Mi pariat ki festas andendidindi po no torrai. T'apu scritu una borta sceti, ma donnya di' is pensamentus mius fìanta po tui; in cussa litra apu circau de m'inkietai ma donnya borta da fademu in milli e un'arrogu e a s'acabu a intru nci fiat su prantu miu, sa timoria mia e totu sa dilicadesa ki podemu. Apu pensau a s'acabu ki forsis ti serbiat cussa pagu pagu stima. Apu circau de ti cumprendi, ma no du sciu ki nci seu arrannesça.
E luegu ndi ses torrau, antzis ti ses fuiu. T'intendiast in prasoni, t'est partu mellus a torrai a sa prasoni beça.
Custa borta puru, t'apu castiau, t'apu preguntau "Cumenti andaus?" cun d-una boxi aici frida ki paremu una stranja. E tui cun d-una peus, m'as arraspustu "Beni".
Ma poita sa vida, cussus ki teneus acanta, s'anti permìtiu de si furriai aici: fridus, timorosus is unus de is atrus tanti de no nç'arrannesci a amostai stima.
Deu no sciu ki tui stais diaderus beni cumenti as nau, parit ki mi bolis cumbinci a no mi ponni in pensamentu po tui. Cumenti a nai:"imoi stau beni, no tenis nisçunu òbrigu cun mei. Bai a innantis cun sa vida tua.".
M'iat a essi praxu a scriri in sa primu pagina de custu contixeddu "Donnya simbillantza o arreferementu a personis bias est cosa de sa sorti sceti". Ma no fait, ca totu est beridadi. Deu esistu e issu puru esistit e no est unu de cussus drogaus ki bideis donnya di' fuliaus in s'arruga.
Est fradi miu.
Juanna Dessì, 1988