Efis fiat nasçu a canta 'e Antiòkia, una tzitadi de s'Àsia 'e scurigadroxu, in d-unu tempus intr''e su 250 e su 285 a pustis de Gesugristu. A piçocu, cumenti fiat sordau cun is Arromanus, cumbatendi in Calàbria contras a is cristianus, fiat bessiu cristianu issu e totu, e ndi di fiat bessiu su sinnu 'e sa gruxi in sa manu dereta. No iat nau nudda a nemus e iat sighiu a fai su sordau cun is Arromanus, ki a pustis d'ìanta mandau in Sardinnya.

A s'acabu, innoi e totu, d'ìanta cassau ca fiat cristianu, e issu e totu iat nau a s'imperadori ca fiat berus. In Casteddu d'iant impresonau e trumentau, ki su presoni fiat a nca imoi du esti sa crèsia sua, e nce d'ìanta betiu a Nora a sa cua, a bortas ki sa genti no s'oponessit a sa cundanna. Su 15 de Gennarju de su 303 p.G. (pustis Gesugristu) d'ìanta bociu seghendiddi su tzugu. Illuegus is cristianus sardus ìanta cumentzau a du festai, ma forsis sa di' fiat sa de su bocimentu suu e fiat una festa prus pitica meda.

Sa di', sa mannària e su sentidu ki tenit imoi d'iat pigau in su 1650, s'annu de sa grandu pesta, ki ndi fuèddat Manzoni e totu in I Promessi Sposi. In su 1652, is cunsilleris tzìvigus de sa tzitadi 'e Casteddu, spramaus a ki sa pesta no si firmessit prus, ìanta fatu su votu ofitziali a Sant'Efis, ki sa genti du pregat jai. Ki iat'essi firmau sa pesta, d'iant'essi fatu una grandu festa donnya annu, portendiddu de Stampaxi, su logu 'e su presoni, a Nora, su logu 'e sa morti; po sa di' ìanta sçoberau su primu 'e mayu, ki fiat una di' ki festanta jai s'arregortu bonu a s'acabu 'e su beranu. Su presoni suu fiat bessiu unu logu de spiridualidadi e a Nora, in su logu ki d'ìanta bociu, ìanta fatu una cresiedda, ki perou imoi est abarrada a suta 'e s'akua 'e su mari.

Sa festa cumìntzat bistendi su santu, in sa cresiedda 'e Stampaxi. De innoi e totu, a mesudi', partit sa prufessioni, e gìrat unu pagu in Casteddu; candu pàssat in bi''e Arroma, ki d'anti totu infrorèssia (di nanta s'arramadura) is navis sònanta sa sirena e a pustis su santu partit a Pula, firmendisi' a Jorginu (ki a su santu di pòninti bistiris 'e sartu), a sa praya 'e Maddalena, a Su Loi, a Bidda 'e Orri, a Sarrocu. Sa di' sighendi, a pustis de sa firmada de Bidda Santu Perdu, arrìbat in Nora. Su cuatru 'e Mayu fàinti sa torrada a Stampaxi, ki lompint a su noti e totu, a luxi de steàrica, e fàinti sa missa a s'acabu.