|
Sābudu, su tresi de Lāmpadas de su 2006, me in su jardinu de scola
de bia Campānia, asuta de is matas umbrosas, is pipius impari a is meistas de sa
scola primāria e a sa presčntzia de sa dirigidora, ant presentau su progetu
Sardu seu sa festa de su pani (1). Sa scola at aici dčtzidiu de fai
connosci a is pipius cumenti nascit su pani, cumenti du fadiant is ayayus nostus,
a incarrerai de candu ndi messānt su trigu fintzas a sa cotura de su pani in su
forru. Ant aici fatu unu traballu asuba de custus argumentus. Una di ant po
fintzas fatu unu biaxi a postali a Ortacesus a bi do-i est unu
museu-laboratōriu po biri totu su manixu asuba de cumenti si fait su pani. A sacabu
ant fatu puru una spčtzia de libureddu bellixeddu bellixeddu totu scritu in
sardu cun is disinnyus de is pipius.
Depeus nai ca a pustis ant provau is pipius puru cun is meistas
e calincuna mama de bona boluntadi a du fai in scola. Po custa di is babus e is
mamas ant aprontau cosa de papai ki est de su connotu nostu, fata perou cun
farra. Singaunju puru fut de su connotu nostu. Ita totu no do-i fut! Mesas de
pani de donnya calidadi: cocoi, civraxu, ladas o costeddas, pani carasau e
pillunca; sartitzu, olia, malloreddus cun bannya e frčgula. In prus du-i fėant
drucis de donnya arratza: pani e saba, pabassinus, pārdulas e casketas (unu
druci de su cabesusu). Totu cosa saborida e nodida, unu spantu e unu prexu po is
ogus e po su scraxu puru, amostada de una manera ki si fadiat benni gana de si
du-i afracai cument e a canis asuba de unossu.
Prima de incarrerai a papai, is meistas ant presentau in
italianu unu contu bellixeddu asuba de cumenti si fut scobertu su fromentu,
contau de is pipieddus, sant aici nau calincuna frāsia in sardu, pagus po nai
sa beridadi. Depu nai cun grandu disprexeri e tristesa ca medas pipius parriant
stranjus! Ant nau custas frāsias cumente a ki fessint nasįus in terramanna (o
in sa Rinascenti cumenti acostumu a nai deu), e custu bolit nai sceti una cosa:
no scint fueddai mancu un fueddu de sardu! Ta bregunja! Ellus ki no podit ki
essi di aici: in scola a is pipius dus fučddant sceti in italianu, sa
televisioni e sarrādiu no trasmitit unu fueddu de sardu, is jorronalis a su
prōpiu, in crčsia sa missa est in italianu e su catekismu puru, candu bāndat a
jogai a palloni o in ludoteca o a su grest lassu a osatrus intzertai ita lėngua
manėxant.
Meis a nai ca a su mancu in domu, ca est su logu abi, prus de
totu, simpārat sa lėngua, sat a fueddai su sardu
cessu mama mia ti arrori! Su
prus de is mamas, babus e ayayus no fučddant in sardu a is fillus e nebodis, ca
pčnsant ancora, cosa de no crei, ca fait dannu a simparu de sitalianu... Is
meistas de seguru, connoscendiddas, ant fatu su mellus ki podiant, e de prus
puru (e dis depeus nai grātzias), ma is oras asuba de sa lėngua e sa curtura
sarda funt pagus, issas puru nārant ca calincuna borta, in cussas oras depint
fueddai in italianu po si fai a cumprendi (mancai deu pensit ki siat unu sbālliu
mannu ca una calisisiat lėngua simpārat fueddendu e fadendidda fueddai. Miga
nosu, po nai, sitalianu deus imparau ascurtendu e kistionendu singresu o su
cinesu).
Sa presentada is meistas dant fata, su prus, in italianu, a
parti calincuna meista ki at spricau calincuna cosa in sardu. A mei, po nai sa
beridadi, a unu certu puntu mi parriat de magatai in calincuna tzitadi de
terramanna! Cun grandu prexeri apu biu ca is meistas, su contu presentau de is
pipius, dant amostau in d-una manera bellixedda me in follus de paperi mannus
mannus, cumenti ki fessint fumixeddus, totus disinnyaus e pintaus, scritus in
sardu de is pipius e totu.
A pustis ant fatu puru su libureddu in sardu spantosu meda. Du-i
fiat puru su sėndigu nou, ki at saludau mannus e piticus, presentendusidda
incapas po sa primu borta, in d-unu adōbiu mannu de genti. Aici in sinteris ki
una pariga de Sardaresus, ābilis meda, sant amostau cumenti si fadiat su cocoi,
sigumenti teniaus fāmini, in mesu de custu fragu bellu de festa eus incarrerau a
papai. Mest beniu de pensai, totu cunsiderau, ca prus ke tzčrriai custu progetu
Sardu seu, deu diap ai tzčrriau Papu deu
A pustis de unus cantu ballus sardus,
eus saludau meistas, amigus e bixinus e si ndi seus torraus prāndius a domu
nosta.
(1) promōviu de s Arrejoni Sarda grātzias a sa lei asuba de sa Lėngua e sa
Curtura Sarda
|