|
Po custu libru Pepi Pusceddu at arregortu poesias de totu su mundu, e nce das at
postas lassendiddas scritas in sa lìngua insoru, e nd'at de donnya calidadi: de
poetas tedescus, arabus, frantzesus, turcus, cilenus, portughesus, africanus,
italianus, americanus e atrus puru, e nd'at famaus meda e prus pagu famaus. Is
poesias in is lìnguas insoru das at imprentadas in sa pàgina 'e manca, e
inveças a dereta at postu sa tradusidura in sardu campidanesu, e in prus, po is
poesias ki no funt in italianu, a fund''e pàgina, pitikeddeddu, at postu sa
tradusidura in italianu puru. Sempri cun su sistema de sa tradusidura a faci at
postu atrus documentus puru: s'Artìculu 11 de sa Costituidura Italiana, una
litra de Predi Milani, una kistioni de Marcos su Sutacumandanti, una paràbula
de su vangelu de Luca.
Cumenti nàrat su tìtulu e totu, custas poesias e custus documentus
fuèddanta de sa paxi e de sa gherra, e s'imparamentu ki ndi bessit esti ca a
kini aborressit sa gherra e no nd'at a bolli prus, a prim''e totu di tòcat a
promovi su justu, ca ken''e su justu no nç'at paxi ki aporègat. De sa pròpiu
manera, ndi bessit s'imparamentu ca a is ki no bòlinti su justu, ca si bòlint
arricai a pitz''e is atrus, tòcat a dus arrenconai cumenti dis spètat,
umperendi ainas paxiosas e boluntadi.
Gràtzias a s'Assòtziu Curturali de Amigàntzia intr''e Sardinnya e
Palestina, su libru serbit puru po agatai dinai po tentas de ajudu e de paxi po
su pòpulu palestinesu, e d'anti scritu in d-una feta 'e paperi imprassada a sa
manta 'e su libru, de manera ki si biat illuegus.
Po su ki spètat a sa lìngua sarda, ligendi custu libru pìgat su
scoramentu, ca unu traballu bonu di aici, po su ki spètat a su cuntènnidu,
d'ant abasçau umperendi unu campidanesu imbrutau tropu de s'italianu, prus o
mancu cumenti d'iat arregulau Vissenti Porru a su cumentzu de su Milliotuxentus.
>Sa grafia esti sa de s'italianu, ki arrìscat de incarraxai su pronunçu e no
incràrat totu is sonus de su sardu (unu po totus: sa z surda) e, in prus, custu
sistema no est siguru mancu intr''e issu e totu, ca su pròpiu sonu a bortas du
scrit de una manera e a bortas de un'atra. Sistema de acentadura no nd'at, e
custu no ajùdat a is ki no scinti totu is fueddus, ca no connoscendi su fueddu,
no iant a sciri mancu cumenti du ligi. Dus sèculus fait sa linguìstiga no fiat
adelantada ke oi, e esistiat su cuntrollu de su guvernu a pitz''e calikisiat
libru, ki po cussu depiat obedessi prus a sa polìtiga italianista de s'urrei ki
no a sa scèntzia. In cussu tempus Porru no iat pòtziu fai atra cosa, ma nosu
oi seus lìberus de studiai, de castiai su caminu de is atras lìnguas
minoridàrias, de s'arrelatai a is iscubertas de totu is linguistas, po spainai
unu campidanesu pretzisu, agilosu, modernu e ken''e italianismus.
De italianismus in custas tradusiduras in sardu ndi bèssint a pillu tropus,
speças in is documentus ki no funti poesias, e siat po is fueddus e siat po sa
strutura 'e sa fràsia (est a nai po sa sintassi). Parit unu traballu fatu a sa
lestra tropu, i est làstima, ca comuncas Pusceddu amòstat de sciri unas
cant''e espressadas popùlaris fortis e bellas meda.
Anti fatu beni meda a fai custu libru, ca est una cosa merescidosa, ma ki
boleus ki no si nci furrit contras a nosu, tòcat a du fai cun totu sa scèntzia
ki s'agàtat, e insaras pigaus s'ocasioni po consillai a Pusceddu, e a totu is
iscridoris e is poetas sardus in bona fidi, a no timi a studiai e a ponni in
kistioni su costumu insoru, mancai siat su costumu de una vida.
Ca sa fortza 'e su costumu, ken''e sa fortza 'e sa scèntzia, ki si praxat o
mancu, no arrennescit a assigurai a sa lìngua sarda e a is sardus su benidori
sullenu e abundosu ki si spètat.
|
Aleni e su contu de unu nau de trigu